Follow Up: “Programmamanager” Bibliotheek Venlo

Wanneer je het woord ‘bibliotheek’ hoort, dan denk je aan boeken en aan lezen. En dat klopt ook, natuurlijk. Maar volgens Marjolein Rietveld (44), sinds maart 2021 Programmamanager bij de Bibliotheek Venlo, is dat is al lang niet meer het enige dat de bibliotheek biedt. Wij spraken Marjolein over haar functie en vroegen haar hoe zij de doelen en dromen van de bibliotheek vertaalt naar een innovatieve projectportefeuille.

De Bibliotheek Venlo is gelegen aan de Begijnengang, een 14e-eeuwse straat in het Kloosterkwartier in de binnenstad van Venlo. Zo oud is de bibliotheek zelf niet, al bestaat deze toch al wel meer dan honderd jaar. Ondanks zijn leeftijd gaat de bibliotheek nog altijd met zijn tijd mee. Zozeer zelfs, dat het ontwikkelen van informatie- en digitale vaardigheden belangrijke speerpunten zijn van het beleid van de bibliotheek (zoals uiteengezet het jaarverslag 2020). Met andere woorden: het draait binnen het programma van Bibliotheek Venlo niet alleen om de bevordering van leesmotivatie en leesvaardigheden, maar ook om de vraag hoe je mensen kunt leren betrouwbare informatie te vinden en onderscheid te maken tussen echt en ‘fake’ nieuws.

Marjolein: “De bibliotheek heeft een maatschappelijke opgave, en als programmamanager ontwikkel je het programma om die opgave te vervullen. Hierbij houd je zowel inhoudelijk als financieel de regie op de programmalijnen en stuur je projectleiders aan. Daarnaast ben ik betrokken bij het dagelijkse bestuur als strategisch gesprekspartner, zowel voor stakeholders als partners.”

Van adviseren naar programmeren
Marjolein was, voordat ze als Programmamanager bij Bibliotheek Venlo aan de slag ging, nog niet eerder werkzaam in het bibliotheekwezen. Met haar management adviesbureau Advies met Beleid, waar vanuit ze op ZZP basis advies gaf aan gemeenten in met name Noord-Brabant en Limburg, was ze wel al actief binnen het sociaal domein, en kwam ze vanuit die hoek ook in aanraking met bibliotheken. “Binnen de gemeenten ontwikkelde zich de functie van ‘programmanager’,” vertelt Marjolein. “Zodoende zocht ik toentertijd eens op die zoekterm. Toen ik deze functie bij de Bibliotheek Venlo tegenkwam dacht ik, ‘Hé, dat hebben ze binnen het bibliotheekwezen ook!’”

Mede vanwege haar achtergrond in educatie (ze studeerde aan de PABO in Heerlen en studeerde aan de universiteit van Nijmegen als onderwijskundige af), individuele- en maatschappelijke ontwikkeling was Marjolein onmiddellijk enthousiast over de functie van Programmanager, waarin een aantal van haar voornaamste interesses samenkwamen. Niettemin was voor Marjolein de omschakeling van ZZP naar in dienst best een grote stap.

Binnen de gemeenten ontwikkelde zich de functie van ‘programmanager’. Toen ik deze functie bij de Bibliotheek Venlo tegenkwam dacht ik, ‘Hé, dat hebben ze binnen het bibliotheekwezen ook!

“Naast het advieswerk ben ik raadslid voor de PvdA in Eindhoven en toezichthouder onderwijs. Die werkzaamheden naast mijn gezin maakten een vaste plek voor mijn dagelijks werkzaamheden aantrekkelijk en zorgden er – samen met de inhoud van de functie – voor dat ik de stap durfde te zetten. Wat deze baan zo leuk maakt is dat je zichtbaar iets voor mensen kunt betekenen. In de vorm van een verhaal, of een vraag. En specifiek voor deze functie is het mooi dat je er je eigen kleur aan kunt geven. Hoe een functie wordt ingevuld is natuurlijk ook best afhankelijk van wat je als persoon meeneemt.”

Huis van Informatie
“In Venlo is 23,4% van de inwoners laaggeletterd. Dit betekent dat ze over onvoldoende basisvaardigheden beschikken, zoals lezen, schrijven en rekenen. Er ligt in dezen ook een duidelijke relatie met (een gebrek aan) digitale vaardigheden. Hierdoor is het voor een aanzienlijk aantal Venlonaren lastig om volwaardig mee te doen aan de maatschappij. Een belangrijk deel van de maatschappelijke opgave van de Bibliotheek Venlo is dan ook om die laaggeletterdheid terug te dringen en iedereen voldoende zelfredzaam te maken, zodat men zelf een mening kan vormen van wat er om zich heen gebeurt. Dit doen we onder meer door projecten aan te trekken die drempels voor deze groep wegnemen en een bijdrage leveren aan die zelfredzaamheid, en is er ook een Taalhuis ingericht. Daarnaast zijn we veel open, ook op zondag, zodat mensen gewoon even binnen kunnen wandelen.”

De Bibliotheek Venlo stelt zichzelf tot doel een Huis van Informatie te zijn voor alle inwoners van Venlo. “We noemen het de schatkamer van informatie. En of je nu op zoek bent naar het laatste boek van Adriaan Van Dis, een lezing over duurzaamheid, een leesclub, een werkplek, een cursus digitale vaardigheden, of hulp met je QR-code, je kunt bij de Bibliotheek terecht. Ten aanzien van het digitaal vaardig en mediawijs maken zien we dat niet alleen ouderen en laaggeletterden worstelen, maar zijn het ook de jongeren die, ondanks dat ze constant met hun telefoon in de weer zijn, moeite hebben met gericht zoeken van informatie en beoordelen van betrouwbaar nieuws,” aldus Marjolein.

Voor de jongeren
“Een actueel project dat momenteel loopt en dat gericht is op jongeren is het zogenaamde ‘Leesoffensief MBO’. Veel van deze jongeren lezen niet meer in hun vrije tijd. Het doel van het project is om te bekijken hoe we ervoor kunnen zorgen dat onder hen het leesplezier toeneemt. De projectleider ontwikkelt vervolgens ook activiteiten aansluitend op de lessen van de docenten, die er hopelijk voor zullen zorgen dat jongeren lezen weer – of voor het eerst – interessant gaan vinden. Het gaat om het onder de aandacht brengen van informatie – niet alleen boeken, maar ook vlogs en nieuws – en jongeren te leren hoe je betrouwbare informatie zoekt en kritisch consumeert. Ook richten we ons op het scholen van docenten in het herkennen van laaggeletterdheid. Want het is echt mogelijk om een opleiding af te ronden en dan nog steeds laaggeletterd zijn. Dan is er net even die gerichte aandacht nodig.”

De Bibliotheek Venlo biedt een rijk programma voor kinderen en jongeren

Voor de nog jongere Venlonaren (leerlingen in groep 6 tot en met de brugklas) is er PLEK 3: een plek in de Bibliotheek Venlo voor die kinderen die net wat extra aandacht voor hun taal- en algemene ontwikkeling nodig hebben. “Er is voor hen een speciaal leslokaal ingericht in de bibliotheek waar ze door uiteenlopende activiteiten in groepsverband in contact worden gebracht met thema’s als cultuur, duurzaamheid en actief burgerschap. Er staat ook een heuse lasercutter, een 3D-printer en een podcastopstelling waarmee ze aan de slag kunnen.”

Subsidies en professionalisering
“In het kiezen en ontwikkelen van je projecten ben je natuurlijk deels afhankelijk van de subsidies die je aanvraagt en ontvangt,” zegt Marjolein. “Maar de programmering is ook afhankelijk van wat bij jouw bibliotheek past, de plek waar de bieb staat, en je maatschappelijke en culturele partners. Zo is het programma van iedere bibliotheek in Nederland weer anders.”

Iets dat Marjolein heeft ervaren met betrekking tot programmeren is dat er een kentering plaatsvindt. De toename van het aantal projecten en de stijgende complexiteit daarvan doet de vraag om een grotere professionaliteit van de organisatie snel toenemen. Dat vergt ook weer aandacht op andere gebieden binnen de organisatie.

Andere schaal
Wanneer ze nadenkt over de verschillen met haar eerdere werk benadrukt Marjolein vooral de schaal. “In mijn vorige werk, met name bij gemeentes, zag ik dat het grotere structuren waren, met verschillende afdelingen die afgebakende opgaven en taken hadden. Het werkveld was overzichtelijker. Nu heb ik ook veel meer oog nodig voor wat de situatie van de dag van je vraagt, en merk ik ook verschil in wat ik nog allemaal wil doen maar nog niet kán doen. Dat is een uitdaging.”

In haar functie als programmamanager werkt Marjolein nauw samen met de directeur-bestuurder van Bibliotheek Venlo. Ze is tevens haar plaatsvervanger. “We sparren over allerlei vraagstukken en kwesties. Zodoende krijg ik een goed overzicht van wat er binnen de organisatie speelt; van een probleem met vrijwilliger tot een juridisch vraagstuk. Als programmamanager zelf houd ik mij met name bezig met de maatschappelijke opgave, en de strategische opgaven waarvoor die ons stelt.”

Nu zie je waar je het voor doet. Je ziet dat het lééft.

Dynamische omgeving
“Een groot verschil met mijn voorgaande werkzaamheden is dat ik nu ook zie hoe de projecten tot uitvoering worden gebracht, en wat voor invloed het heeft op de mensen voor wie ze bedoeld zijn. Nu zie je waar je het voor doet,” vertelt Marjolein enthousiast. “Je ziet dat het lééft. Dan loop ik bijvoorbeeld ’s middags door de bibliotheek en zie ik jongeren bezig met projecten die draaien binnen de studentenprogrammering, of vang ik goede verhalen van mensen die het hebben over onze cursussen. Dat is heel mooi om te zien, vind ik.”

Zelf was Marjolein was zelf vroeger ook veel in de bibliotheek te vinden. “Ik kwam altijd maar met vragen; niet alleen op zoek naar boeken, maar ook naar informatie. Ik besef dus goed wat voor belangrijke resource de bibliotheek is. Het is al lang niet meer alleen een plek om een boekje te lenen, nee zeg. Dat stoffige imago, dat klopt al lang niet meer. Het is echt een leuke, dynamische omgeving om werkzaam in te zijn.”

In de rubriek Follow Up geven we gezicht en vervolg aan vacatures waarvoor via onze site is geworven. Heb jij ook een nieuwe baan gevonden via Culturele vacatures en vind je het leuk om mee te doen? Mail naar follow-up@culturele-vacatures.nl

In december 2020 is voor deze vacature geworven via Culturele vacatures
Tekst: Myrthe Huijts, Culturele vacatures
Datum: 16/12/2021