Een beursvloer die gonst van gesprekken, zorgvuldig ingerichte stands en duizenden bezoekers die van kunstwerk naar kunstwerk dwalen: dat is PAN Amsterdam. Acht dagen lang verandert de RAI in een doolhof van antiek, design en hedendaagse kunst. Maar achter de schermen schuilt een logistieke operatie die maanden voorbereiding vraagt. Sinds dit voorjaar draagt Annick Martens als Head of Operations de verantwoordelijkheid voor dat onzichtbare fundament: van vergunningen tot transport en van contact met deelnemers tot veiligheid.
“Wat doet een head of operations bij PAN? Ja, wat niet eigenlijk,” zegt Annick met een glimlach in het kantoor op de Zuidas. Ze somt op: “We zijn een klein team, dus iedereen doet veel. Het gaat van de deelnemers en de beursvloer – wie waar komt te staan – tot de logistiek, de financiën, de administratie en de contacten met de buitenwereld. Ik ben de interne contactpersoon voor alles wat er binnenkomt.” Annick volgde in april haar voorganger op, die de functie vijf jaar vervulde. Daardoor voelt het soms alsof ze opnieuw moet uitvinden hoe processen lopen. “Je kunt natuurlijk zeggen: dit ga ik meteen anders doen. Maar als iets vijf jaar op een bepaalde manier werkt, is daar waarschijnlijk een goede reden voor. Ik vind dat je minstens een jaar moet meekijken voor je echt kunt beoordelen of, en zo ja wat, er misschien anders zou kunnen.”
Wat je ziet – en wat je niet ziet – op een kunstbeurs
Wie PAN bezoekt, ziet ruim 125 stands: antiekhandelaren, moderne galeries, juwelen, design en dit jaar voor het eerst ook comic art. Jaarlijks trekt de beurs ruim 40.000 bezoekers: verzamelaars, musea, maar ook liefhebbers zonder concrete koopplannen. Juist die mengeling maakt het bijzonder, zegt Annick. “Je hebt te maken met heel verschillende wensen en verwachtingen. Mijn rol is ervoor zorgen dat alles eromheen klopt, zodat deelnemers en bezoekers zich op de inhoud kunnen richten.” Dat klinkt overzichtelijk, maar in de praktijk is het allesbehalve. “Geen dag is hetzelfde. Het kan gaan over hele praktische dingen – een contract, een indeling, waar een deur moet komen – en de volgende dag over keuzes die maanden vooruit reiken. Het is heel breed, en dat maakt het dynamisch.”
Wat de meeste bezoekers niet zien, is de hectiek in de maanden en weken voor de opening. Transport moet kloppen, deelnemers gecontracteerd, de opbouw strak gepland. “Je kunt nog zo goed plannen, maar er is altijd iets dat anders loopt. Dan gaat het erom hoe je dat oplost,” zegt Annick. Ze vindt het niet erg als dingen niet lopen zoals gepland. “Als iets nu moet gebeuren, dan moet het nu gebeuren, en zet je wat je van plan was even aan de kant.” Ze probeert altijd vooruit te denken: wat kan er misgaan, hoe vangen we dat op? “Worst case scenario’s bedenken hoort erbij.” Over onverwachte problemen zegt ze: “Er zal vast iets gebeuren. Zie ik ertegenop? Niet, want wij pakken de problemen op in de volgorde waarin ze zich aandienen of hoe belangrijk ze zijn.”
“Je kunt nog zo goed plannen, maar er is altijd iets dat anders loopt. Dan gaat het erom hoe je dat oplost.”
Een leven lang leren
Annick benadrukt hoe belangrijk ze het vindt dat je jezelf blijft ontwikkelen. Ze is onder de indruk van de kunsthistorische kennis van haar collega’s en vindt het inspirerend om verhalen van deelnemers te horen. “Ik probeer te anticiperen op hun wensen, verder te bouwen aan mijn netwerk, en ook veel in me op te nemen en te leren, en soms ook gewoon praktische dingen te verbeteren – zoals mijn vaardigheden in Excel,” zegt ze lachend. “Daarnaast ben ik benieuwd welke rol AI gaat spelen in de kunstwereld. Ik vind het belangrijk om altijd te blijven ontdekken en leren.”
Die nieuwsgierige houding kenmerkt haar zelfbenoemde ‘zachte overgang’ naar de culturele sector. Jarenlang werkte ze in de beleids- en managementkant van de zorg. “Dat is misschien geen vanzelfsprekende route, maar voor mij voelde het wel zo. De zorg was interessant, zeker rondom corona toen dat zo’n essentiële rol speelde. Maar de kunstwereld trok me ook altijd. Je hoeft niet maar één ding te willen – ik heb altijd meerdere terreinen interessant gevonden. Ik denk sowieso dat het goed is om voor meerdere richtingen, meerdere kanten in jezelf open te staan.” Het verschil tussen deze sectoren? Annick aarzelt even en zegt dan: “In de zorg gaat het vaak over leven en dood, hele serieuze onderwerpen. De kunstsector kan ook serieus en complex zijn, maar het is ook lichter en blijer. Daar ging mijn hart wel sneller van kloppen, bij die gedachte: even niet zo zwaar allemaal.”
“De zorg was interessant, maar de kunstwereld trok me ook altijd. Je hoeft niet maar één ding te willen – ik heb altijd meerdere terreinen interessant gevonden.”
Het belang van kunst in onrustige tijden
Haar liefde voor kunst is diepgeworteld. “Ik vind kunst en cultuur ongelooflijk belangrijk, niet alleen voor mijn eigen leven maar ook voor iedereen; of je er nou bewust mee bezig bent of niet. Zeker in onrustige en onzekere tijden kan kunst en cultuur verbinden, inspireren en ontspanning bieden. Kunst is een onderdeel van wat er speelt in de wereld, en het helpt alles beter te overzien of vanuit een andere invalshoek te bekijken.”
Toen de vacature bij PAN voorbij kwam, voelde het voor Annick als een natuurlijke stap, een combinatie tussen haar liefde voor kunst en haar ervaring in organisatie en management. In eerdere opdrachten als interimmanager leidde ze programma’s en projecten en organiseerde evenementen – van netwerkcongressen tot kunstexposities en benefietgala’s. “Ik had mijn vorige opdracht afgerond en zat te bedenken: wat wil ik nu? Er waren eigenlijk drie dingen die ik voor mezelf had bedacht,” vertelt ze. “Ik wilde even iets meer een operationele functie in plaats van alleen maar strategisch met beleidszaken bezig zijn. Ik wilde heel graag in Amsterdam werken – mijn hart ligt hier – en mijn allergrootste wens was de kunst- en cultuursector; een moeilijke sector om in te komen. Toen dit langskwam dacht ik echt: it ticks all the boxes.”
“Zeker in onrustige en onzekere tijden kan kunst en cultuur verbinden, inspireren en ontspanning bieden. Kunst is een onderdeel van wat er speelt in de wereld.”
Als bezoeker kent Annick de beurs al jaren. Solliciteren voelde daarom als een logische stap, maar ook als een droom. “Ik wist heel goed waar ik op solliciteerde. Toch weet je nooit helemaal wat iets inhoudt totdat je er werkelijk bent, maar ik was en ben echt een fan van PAN. Het is een sfeer, een omgeving die ik heel bijzonder vind. Het is niet zo dat je geïntimideerd wordt door hoe het opgezet is; je wordt meegenomen, verwonderd, geprikkeld en uitgedaagd. Er zit een energie in waar ik heel blij van word.”
PAN als doolhof van verwondering
Die energie komt volgens haar door de breedte van het aanbod. Antiek naast comic art, design naast juwelen: zonder afgebakende hoeken ontstaat ruimte voor toevallige ontmoetingen. “Misschien ga je naar een stand die je aanspreekt en kom je langs iets wat je normaal niet zou bekijken. Dan denk je: fantastisch, dit verhaal kende ik nog niet. Zo ontwikkel je een eigen smaak.”
Ze verwijst ook naar het jaarlijkse campagnebeeld van PAN, dat telkens door een kunstenaar of ontwerper wordt gemaakt. Dit jaar bedacht schrijver en programmamaker Splinter Chabot het concept, samen met ontwerpbureau Rive Roshan. In de woorden van Splinter: PAN is het enige doolhof waar je het liefst in wilt blijven verdwalen. Waar je niet op zoek bent naar de uitgang, maar steeds nieuwe ingangen vindt. En dat is precies het gevoel. De ene verwondering na de andere kom je tegen.”
Hoewel het bij PAN ook draait om het kopen van kunst, wil ze benadrukken dat de sfeer toegankelijk is. “We zijn de grootste nationale beurs van Nederland en gaan op alle gebieden voor kwaliteit. Maar kwaliteit uit zich niet in leeftijd of kennis; kwaliteit is interesse. Of je nu komt om iets te kopen of gewoon om rond te kijken, iedereen kan zich laten inspireren; jong of oud. En dat is belangrijk, want de jeugd heeft de toekomst. We zijn een eclectische beurs, maar wel gewogen eclectisch: uit ieder gebied van de 5.000 jaar kunstgeschiedenis proberen we een aantal vertegenwoordigers te hebben.”
Persoonlijke en menselijke aanpak
PAN telt ruim 125 deelnemers, ieder met eigen wensen en verwachtingen. “Iedere deelnemer is uniek, dus we maken afspraken met iedereen om kennis te maken,” vertelt Annick. Dat persoonlijke contact vindt ze onmisbaar: het helpt om snel te schakelen als er vragen of knelpunten zijn, maar ook om te begrijpen wat iemand belangrijk vindt. “Het eerste wat ik na afloop wil weten van deelnemers is: zijn jullie blij, is het goed gegaan, hebben jullie een succesvolle beurs gehad, zijn er vragen, zijn er opmerkingen? Dat is de hoogste prioriteit – de communicatie met de deelnemers. Zij zijn de PAN”
Er is één moment waar ze het meest naar uitkijkt: wanneer de opbouw achter de rug is en de keurmeesters door de hallen lopen. “Dan denk ik: wow, dit is nu ook mijn PAN. Dat is fantastisch.”
| Sollicitatietip: durf te proberen “Durf te vragen, durf te proberen. Als je iets graag wilt, doe het. Durf! Niets gaat vanzelf, maar als je er tijd en energie in stopt, levert het veel op. Wees niet bang om te zeggen wat je nog niet weet: zeg gewoon ‘ik zoek het uit en kom erop terug’. Daar leer je het meest van. Zeker helemaal in het begin vergeet je soms dat je zelf ook wat te bieden hebt. Vraag ook: waarom denken jullie dat ik geschikt ben? Hoe ziet de ideale kandidaat eruit? En durf te zeggen waar je nog niet goed in bent. Het is niet negatief, het is menselijk.” |
PAN Amsterdam 2025 vindt plaats van 2 tot 9 november in de RAI Amsterdam. Kijk voor meer informatie en kaartverkoop op de website.
In de rubriek Follow Up geven we gezicht en vervolg aan vacatures waarvoor via onze site is geworven. Heb jij ook een nieuwe baan gevonden via Culturele vacatures en vind je het leuk om mee te doen? Mail naar follow-up@culturele-vacatures.nl!