Websites bouwen, games ontwikkelen, werken met virtual reality, toneel, symfonieorkesten en beeldende kunst: Merijn de Boer heeft het allemaal gedaan, vaak zelfs meerdere dingen tegelijk. In zijn nieuwe rol als directeur van Kunstcentrum De Ploeg in Wehe-den Hoorn houdt Merijn zich ogenschijnlijk alleen nog bezig met beeldende kunst. Maar schijn bedriegt: “In de afgelopen maanden is steeds meer duidelijk geworden dat mijn voorgaande ervaringen juist allemaal samenkomen in de opgave om directeur te zijn bij Kunstcentrum De Ploeg,” vertelt Merijn. “Ik ervaar het zeker niet als een verarming. Een breed scala aan activiteiten stroomt nu naar één plek, en dat is eigenlijk heel prettig.”
De oude Sint-Jozefschool in Wehe-den Hoorn, Groningen, wordt momenteel omgetoverd tot een splinternieuw kunstcentrum voor jong en oud. ”Het gebouw is verouderd en heeft een hele tijd leeggestaan, waardoor het erg verwaarloosd is geraakt,” legt Merijn uit. “Intussen is het heel erg aangepakt en bijna een gebouw in een gebouw geworden. Het pand heeft een monumentale status, wat betekent dat het van buiten zo veel mogelijk wordt gerestaureerd in de oorspronkelijke staat.
“Maar als je binnenloopt is het een compleet ander verhaal. Het is volledig vernieuwd. Alle isolatie komt ook van binnen: we gebruiken hier aardwarmte, en er is zoveel mogelijk gasloos gebouwd, met het oog op de toekomst.” Het Kunstcentrum beschikt straks over vier moderne tentoonstellingsruimtes, een auditorium, een atelier, een Grand café en een winkel, met daarboven een vide-constructie waar de personeelsruimte zit. “Ik denk dat we hier erg prettig gaan werken. Het is echt een heel mooi gebouw, zowel van buiten als straks ook van binnen.”
Innovatie
Merijn heeft duidelijk zin in zijn nieuwe opgave als directeur van het Kunstcentrum, waarover hij sinds februari 2025 de leiding heeft. Zijn enthousiasme voor zijn werk is echter niets nieuws, zo blijkt uit de manier waarop hij over zijn eerdere carrière praat. Tijdens zijn studie overheidscommunicatie rolde hij dankzij een minor in media design uiteindelijk de digitale kunstsector in, maar daarvoor werkte Merijn eerst een tijd in de internetindustrie, waarvoor hij een aantal jaar in Barcelona heeft gewoond. “Toen ik rond 2016 terugging naar Nederland vroeg ik me af: ‘Wat ga ik met al deze kennis doen?’ Aangezien ik altijd al een liefhebber ben geweest van de schone kunsten, ben ik toen bedrijven in de culturele sector gaan helpen met innovatievraagstukken.”
Zo heeft Merijn projecten gedaan met het Noord Nederlands Orkest (NNO) en het Museum Belvédère in Heerenveen, en heeft hij daarnaast ook samengewerkt met Club Guy & Roni. “Bij het NNO kreeg ik de kans om een hele concertreeks te maken met muziek uit games, want die wordt tegenwoordig ingespeeld door hele symfonieorkesten. Zo brachten we een jonger publiek in contact met klassieke muziek, en een ouder publiek met moderne media. Dat resulteerde ook nog vaak in veel nieuwe bezoekers, waardoor deze organisaties aanspraak konden maken op nieuwe fondsen.”
Je ziet steeds vaker dat jongeren een museum binnenkomen en vragen waar de virtual reality brillen hangen.
Ook voor musea is het volgens Merijn belangrijk om aandacht te schenken aan innovatie en het aantrekken van een jonger publiek. “Je ziet steeds vaker dat jongeren een museum binnenkomen en vragen waar de virtual reality brillen hangen. Eigenlijk hoef je als museum helemaal niet zo heel veel te doen om aan die veranderende vraag tegemoet te komen, maar je moet er wel aandacht aan schenken. Als museum zou je een breed publiek moeten willen aanspreken en uitnodigen door drempels te verlagen en te zeggen: ‘Kom binnen, dit is van iedereen, ook voor jou.’”
Vertaling naar de huidige tijd
Het doel van Stichting Kunstcentrum De Ploeg is dan ook om een breed publiek te laten genieten van de schoonheid en kracht van Groningen, zoals verbeeld door de kunstenaars van De Ploeg. Kunstvereniging De Ploeg werd in 1918 opgericht om het kustlandschap in Groningen ‘om te ploegen’, oftewel de braakliggende artistieke grond te transformeren tot een vruchtbare humus voor creativiteit. De belangrijkste kunstenaars binnen deze stroming waren Jan Wiegers, Jan Altink, Johan Dijkstra, Hendrik Werkman, George Martens, Jan Jordens, Jan van der Zee en Job Hansen.
“Veel van deze leden waren ook tekenleraar en dus didactisch goed onderlegd,” vertelt Merijn. “Ze wilden de technieken die zij gebruikten delen met een groter publiek, en ze waren avantgardistisch. Ze werkten veelal in een expressionistische stijl, en daarnaast ook de stijlen van het impressionisme en post-impressionisme. Maar de ‘roaring twenties’ vroegen ook om kunst die voorbij de mooie plaatjes ging, om vernieuwing. Daarom gingen sommige Ploeg-kunstenaars met het constructivisme aan de slag.
“Geschiedenis herhaalt zich; we zien vandaag de dag ook die drang om te vernieuwen. Dat is nog steeds heel relevant. In het Kunstcentrum willen wij wat er destijds gebeurde spiegelen aan wat hedendaagse kunstenaars doen. De materialen waarmee ze werken, de expressie die ze tonen, de vraag hoe je tegenwoordig nog vernieuwt, binnen een afgekaderd aantal genres en stromingen die de geschiedenis heeft. Het kan nog steeds, absoluut, maar toch zie je ook wel veel herhaling. Want wat er plaatsvond aan ontwikkeling nu en toen, dat komt soms natuurlijk ook met elkaar overeen.
De ‘roaring twenties’ vroegen ook om kunst die voorbij de mooie plaatjes ging, om vernieuwing.
“Great minds think alike, en het is toch een soort golfbeweging. Wij bestuderen die golfbeweging en bekijken zo De Ploeg door een hedendaagse bril. Hoewel we ons wel allereerst op de theorie en grondbeginselen van De Ploeg richten, willen we ook dat avantgardistische karakter laten zien bij eigentijdse kunstenaars.” Met andere woorden: het centrum wil een drager zijn van de culturele vernieuwingsgeest van de kunstenaarsvereniging De Ploeg, met een vertaling naar de huidige tijd.
Het werk van de schilder
Het Kunstcentrum zal straks ook een museale functie hebben, met vier tentoonstellingsruimtes die vanaf juli geopend zullen worden. Het centrum heeft geen eigen collectie en doet ook geen aankopen, maar zal regelmatig geleend werk tonen. Daartoe heeft het al veel gesprekken gevoerd met musea en depots in de provincie en daarbuiten, en contact gezocht met relevante stichtingen en depothouders en particulieren. “We hebben bijvoorbeeld een oproep gedaan om te kijken wat er nou eigenlijk nog aan Ploeg-werk bij mensen thuis hangt,” legt Merijn uit. “Dat is heel veel. Sommige depots en musea hebben daarnaast ook honderden of soms wel duizenden werken. Daar moeten we dus goed naar kijken. Wat zijn dat voor stukken? Wat wil je tonen, en hoe?
In het Kunstcentrum bekijken we De Ploeg door een hedendaagse bril.
“We zullen thematisch te werk gaan, maar we gaan niet dezelfde soort tentoonstellingen organiseren als andere musea al vaker deden. Wat wij met name willen doen is mensen uitnodigen om de kern van de kunst te leren doorgronden. Naast de museale status zijn wij ook echt een kunstcentrum, wat betekent dat we ook een atelier hebben en workshops organiseren. We willen mensen meenemen op de hele reis van de conceptie van een idee tot het daadwerkelijk opzetten van een doek en wat daarop volgt.
“Het atelier wordt een plek waar mensen kunnen werken. Waarom gebruiken sommige schilders een basislaag, en waarom doen anderen dat niet? En hoe zit het met de soorten verf die ze gebruikten? Veel mensen denken dat je gewoon ergens een kant en klaar pallet haalt, maar er gaat heel veel werk aan vooraf, vooral vroeger. Veel kunstenaars maakten hun eigen kleuren en mengden er bijvoorbeeld verdunnende of uitvloeiende middelen doorheen. In het atelier kunnen mensen onder andere zelf hun eigen kleuren gaan mengen. Met behulp van het atelier willen wij licht werpen op het werk van de schilder, in plaats van alleen het voltooide kunstwerk.
“Daarnaast gaan we ook met projectie aan de slag: er komen mogelijkheden om werken te projecteren maar ook in beweging te zetten. Dus dan moet je je voorstellen dat we software toepassen om te laten zien hoe het zou zijn om te navigeren door het landschap van een Ploeg-schilder. Hoe zou dat er bewegend uitzien, of in vogelvlucht? Ik zou het heel mooi vinden om ook een schildercursus in virtual reality te kunnen aanbieden. Dat je je stijl kunt kiezen, en het programma zich aanpast aan wat je kiest, zodat je met ondersteuning bijvoorbeeld heel goed in een bepaalde stijl kunt schilderen. Of dat er een filter over het beeld wordt gelegd, zodat je die stijl eigenlijk al voor je ziet, en je dat vervolgens weer op een digitaal canvas kan overbrengen. Dat lijkt me heel interessant.”
Toen iemand mij tipte over deze vacature plantte dat meteen een zaadje in mijn hoofd.
Ontmoetingsplaats waar traditie en moderniteit samenkomen
Toen de vacature voor directeur van het nieuwe Kunstcentrum voorbij kwam, was Merijn niet per se op zoek naar een dergelijke nieuwe uitdaging. “Maar toen iemand mij tipte over de vacature plantte dat wel meteen een zaadje in mijn hoofd. Ik wist ook dat als ik dit echt zou willen doen, ik heel veel van mijn nevenactiviteiten – ik doe altijd heel veel dingen tegelijk – zou moeten opgeven, en dat al mijn werkzaamheden zouden worden gebundeld in één ding. Desondanks bleef het in mijn achterhoofd hangen. Uiteindelijk heb ik gereageerd met een serieuze brief waarin ik heb duidelijk gemaakt dat ik alles wat ik toen deed, alle verschillende kleine projecten, naar mijn mening kon koppelen en bundelen in dit werk.
“En dat is ook echt zo, merk ik nu al, na een paar maanden. Alles komt hier bij elkaar. De passie voor kunst en het delen van kunst, het daarbij betrekken van jonge doelgroepen, educatie en het op een moderne manier omgaan met een museum. Maar ook het zakelijke deel: we kunnen er niet vanuit gaan dat we de komende twintig jaar gewoon alles naar ons toegeschoven krijgen. We moeten er hard voor werken en ook daadwerkelijk de bezoekers trekken. En dat vind ik leuk. Statistieken nalezen, profielen maken, en actief in gesprek gaan met potentiële bezoekers over wat ze verwachten, wat ze willen zien en beleven.
“Mijn visie gaat verder dan het traditionele museumconcept,” benadrukt Merijn. “Ik zie Kunstcentrum De Ploeg als een dynamisch platform voor workshops, cursussen en gemeenschappelijke belevingen die het culturele en sociale leven in de regio versterken. Daarnaast geloof ik in de kracht van innovatie om kunst toegankelijker en relevanter te maken voor een breed publiek. Kunstcentrum De Ploeg heeft het potentieel om een ontmoetingsplaats te worden waar traditie en moderniteit samenkomen.”
In de aanloop naar de opening heeft het Kunstcentrum een nomadisch programma gehad, waarvoor het met veel freelancers, kunstenaars en professionals uit de culturele sector heeft samengewerkt. Daaromheen zit straks een schil van vrijwilligers, die gaan helpen bij de exploitatie en ook het onderhoud van de tuinen om het Kunstcentrum heen. “We hopen in juli de deuren te kunnen openen. Dat wordt een bijzondere start in samenwerking met de hele provincie; we laten met name werk zien dat is voortgekomen uit de uitvraag die we hebben gedaan omtrent werken die bij particulieren thuis hangen, of nu verborgen zijn in depots. Deze werken delen met een groter publiek is een voorrecht én een uitdaging. Daar werken we nu heel hard aan.”
| Sollicitatietip: “Wat mij heel erg heeft geholpen is gewoon te proberen het al voor je te zien, hoe jij het zou doen. Als ik solliciteer, dan doe ik dat niet zomaar. Sommige mensen solliciteren vaak, en dan bestaat er het risico dat het onpersoonlijk wordt. Ik denk juist dat het goed is om het zo persoonlijk mogelijk te maken. Stel je gewoon voor alsof het al je dagelijkse werk is – en als je dat niet kan, dan wil het misschien ook niet. Ik schiet daar ook weleens in door hoor, dat ik in een sollicitatieproces gewoon al werkplannen inlever waar we al mee aan de slag zouden kunnen. Bij het bestuur van het Kunstcentrum viel dat gelukkig goed, want zo kreeg het een goed idee van hoe ik het zou gaan aanpakken als ik zou worden aangesteld. Je hoeft geen visionair te zijn, maar een werkgever wil wel graag weten hoe jij iets aanpakt. Dat getuigt ook van passie en enthousiasme, en van het feit dat je goed voorbereid bent.” |
In de rubriek Follow Up geven we gezicht en vervolg aan vacatures waarvoor via onze site is geworven. Heb jij ook een nieuwe baan gevonden via Culturele vacatures en vind je het leuk om mee te doen? Mail naar follow-up@culturele-vacatures.nl!