Op een doordeweekse middag is De Passage van De Hallen in Amsterdam-West voortdurend in beweging. Buurtbewoners maken een rondje, studenten schuiven aan met hun laptop, bezoekers verdwijnen richting filmzalen of blijven hangen bij een koffiebar. Tussen het zachte geroezemoes van De Kanarie Club vertelt Evelien van Damme, sinds drie maanden directeur, hoe zij deze monumentale plek ervaart. “Het is net een klein ecosysteem,” zegt ze. “Hoe alles met elkaar samenhangt; het is gewoon fantastisch dat zo’n plek bestaat waar dat allemaal kan.”
De Hallen noemt ze een “kruispunt,” een plek waar verschillende werelden elkaar vanzelfsprekend ontmoeten. “Je ziet er creatieve makers, jonge ondernemers, families, bezoekers uit de buurt en andere stadsdelen, toeristen – en juist die mix maakt het waardevol. In Amsterdam-West functioneert De Hallen als een soort publieke huiskamer en als cultureel platform dat impulsen geeft aan de wijk.” Dat Van Damme hier nu directeur is, komt voor haarzelf nog steeds een beetje als een verrassing. “Als je me dit aan het begin van het jaar had gezegd, had ik je echt niet geloofd,” zegt ze lachend. Maar toen de vacature voorbij kwam, wist ze dat ze het moest proberen. “Het was meant to be.”
Van Damrak tot De Hallen
Van Damme studeerde bouwkunde, werkte tien jaar in monumentale restauratie en daarna als straatmanager op het Damrak en de Dam. “Dat is echt een snelkookpan,” zegt ze. “Er gebeurt daar van alles tegelijk.” Haar takenpakket was breed en praktisch: belangen bij elkaar brengen, problemen oplossen, gesprekken voeren met ondernemers, politie en gemeente, en soms ook gewoon kerstversiering regelen. Toen haar werd gevraagd of ze die ervaring ook elders in de stad wilde inzetten, besloot ze het anders aan te pakken. Ze startte een eigen, wijkgerichte aanpak waarin ondernemers, gemeente, politie en buurtorganisaties samen aan tafel zaten. “Je hebt elkaar altijd nodig,” zegt ze. “Of je nu bij de gemeente werkt of ondernemer bent.”
Elke wijk vraagt volgens haar om maatwerk. “De Javastraat, de Kinkerbuurt, Nieuw-West — ze hebben allemaal een ander DNA. Andere mensen, andere initiatieven. Je kunt niet simpelweg kopiëren wat op de Dam werkt.” In die periode kwam ze regelmatig in de Kinkerbuurt en leerde ze De Hallen goed kennen, niet alleen als bezoeker, maar als voorbeeld van hoe verschillende belangen en functies samen kunnen komen. “Destijds dacht ik al: jeetje, wat een fantastische plek. Wat zou het mooi zijn om hier directeur te mogen zijn – maar dat was toen nog helemaal niet aan de orde.”
“Elke wijk heeft een ander DNA. Andere mensen, andere initiatieven. Je kunt niet simpelweg kopiëren wat op de Dam werkt.”
Een plek ontstaan vanuit de buurt
Na jaren van vastgelopen plannen kreeg de oude tramremise in 2010 nieuw perspectief met de oprichting van de Tramremise Ontwikkelings Maatschappij (TROM), een initiatief van architect André van Stigt, buurtbewoners en toekomstige gebruikers. Hun inzet: het gebouw een duurzame en kwalitatieve nieuwe functie geven, passend bij de buurt en met een grootstedelijke uitstraling. Bij de renovatie, die in 2015 werd afgerond, bleven sporen van het verleden zichtbaar. Tramrails lopen nog altijd door de centrale Passage en de originele stenen nummerbordjes verwijzen naar de afzonderlijke hallen.
Bewoners droegen zelf een herbestemmingsplan aan voor de oude remise: een combinatie van commerciële functies en maatschappelijke voorzieningen. Het was een gewaagde opzet, maar een die standhield. “Het is eigenlijk precies geworden zoals de initiatiefnemers het voor ogen hadden,” zegt Van Damme. “Dat zie je ook terug in de continuïteit: de meeste ondernemers die hier in 2014 begonnen, zitten er nog steeds.” Alle ondernemingen in De Hallen zijn zelfstandige bedrijven. “Zij bepalen hun eigen programmering en aanbod; wij richten ons op de publieke, culturele en maatschappelijke laag in De Passage en de verbinding daartussen.”
Volgens Van Damme schuilt de kracht van De Hallen in de mix van organisaties, van fietsenmaker tot galerie, van kappersacademie tot bibliotheek, van Foodhallen tot Filmhallen. “Alles wat je ziet heeft een maatschappelijke component,” zegt ze. “Bij Re_Cycle Fietsen werken mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. De Kinki Kappers Academy en Denim City zijn opleidingsplekken. Beeldend Gesproken biedt kunstenaars met mentale uitdagingen een podium. Het is heel divers, maar er is een duidelijke samenhang: iedereen draagt op zijn eigen manier iets bij aan de maatschappij.”
“Het is heel divers, maar er is een duidelijke samenhang: iedereen draagt op zijn eigen manier iets bij aan de maatschappij.”
De Passage als ader van het gebouw
In De Passage, de ader van De Hallen, organiseert Stichting TROM — de beheerorganisatie van het gebouw, met Van Damme als directeur — een breed scala aan activiteiten: markten, exposities, workshops, ruilfestivals, buurtprogramma’s. “Wat de buurt vooral nodig heeft, is een plek om elkaar te ontmoeten en waar ook de zintuigen worden geprikkeld,” zegt ze. “Daarom houden we onze programmering zo laagdrempelig mogelijk: veel activiteiten zijn gratis en waar nodig ondersteunen we initiatiefnemers ook financieel.” Het doel is helder: De Passage moet meer zijn dan een doorgangsruimte. “Het moet een plek zijn die daadwerkelijk iets teruggeeft aan de buurt en aan de samenleving.”
Die visie vertaalt zich in een veelzijdig programma, met onder meer wisselende tentoonstellingen, de Culturele Zondagen in De Passage, spoken word-avonden in Hal West, filmspecials in de Filmhallen, tentoonstellingen in Beeldend Gesproken, creatieve schrijfavonden, vintagemarkten, duurzaamheidsevents, taaluitwisselingen en kinderprogramma’s. Sinds dit jaar werkt De Hallen met thematische lijnen die de programmering in De Passage richting geven: mentale gezondheid in januari, vrouwen in maart, Pride in de zomer, mode en ambacht in september en duurzaamheid in november. Van Damme legt de nadruk op samenwerking, niet alleen binnen het gebouw, maar ook daarbuiten: “Ik doe dit het liefst samen met de ondernemers. Als er bijvoorbeeld in Hal West of de FilmHallen iets gebeurt, kunnen andere partijen daarop aanhaken. Zo versterk je elkaar en wordt het echt van iedereen. Daarnaast willen we ook meer verbinding zoeken met andere culturele instellingen in West, zoals Westergas. Veel mensen weten nog niet wat hier allemaal te doen is, en wat je hier kunt organiseren, en door samen te werken kunnen we dat netwerk en de culturele waarde voor Amsterdam-West versterken.”
Commercie en cultuur: een productieve spanning
Bij plekken waar cultuur, ondernemerschap en buurtfuncties samenkomen, duikt de vraag onvermijdelijk op: hoe houd je de balans tussen commercie en maatschappelijke waarde? Voor Van Damme is dat geen tegenstelling. “Ik zie het liever als een productieve spanning,” zegt ze. “Het commerciële zorgt voor reuring en maakt de plek levendig en toegankelijk; het culturele en sociale geeft er betekenis aan.”
Bij De Hallen is die spanning geen theoretisch uitgangspunt, maar dagelijkse praktijk. De inkomsten uit commerciële huur worden ingezet om publieke en culturele activiteiten mogelijk te maken. “Zonder succesvolle commerciële ondernemingen, zoals de horeca, zouden De Hallen in deze vorm niet kunnen bestaan,” zegt Van Damme. “Zij vormen het fundament waarop we culturele experimenten, gratis publieksactiviteiten en maatschappelijke initiatieven kunnen bouwen.” Om die balans te bewaken, werkt De Hallen met verschillende huurmodellen. Er zijn commerciële huurprijzen en maatschappelijke huurprijzen, afgestemd op de functie van een organisatie. “Als we hier alleen commerciële tarieven zouden vragen, was deze missie nooit geslaagd,” stelt Van Damme. “Dan wordt het simpelweg onhaalbaar.” Daarnaast leveren ondernemers ook op andere manieren een bijdrage, bijvoorbeeld via gereduceerde tarieven voor zaalhuur, samenwerkingen, sponsoring of het beschikbaar stellen van ruimtes. “Daardoor kunnen we programma’s verwelkomen die binnen een puur marktconform model waarschijnlijk geen plek zouden krijgen.”
“Het commerciële zorgt voor reuring en maakt de plek levendig en toegankelijk; het culturele en sociale geeft er betekenis aan.”
De eerste maanden: warm welkom, hoog tempo
De start was energiek. Van Damme werd, zo zegt ze zelf, met open armen ontvangen. “Iedereen werkt hier omdat ze geloven in deze plek en in wat De Hallen kan betekenen voor de stad.” Die betrokkenheid viel haar meteen op: een team met veel intrinsieke motivatie, gewend om initiatief te nemen en ideeën te delen.
Tegelijkertijd lag het tempo hoog. Er moest veel tegelijk gebeuren: het dagelijks functioneren van het gebouw waarborgen, bestaande samenwerkingen overeind houden en nieuwe lijnen uitzetten. “Je probeert zo snel mogelijk een duidelijke structuur en werkwijze neer te zetten,” zegt ze. “Zodat dingen blijven lopen.” In korte tijd sprak ze met ondernemers, culturele partners en andere betrokkenen. “Ik heb in een paar weken ontzettend veel mensen leren kennen.” Ook het gebouw zelf vroeg aandacht. Met haar bouwkundige achtergrond kijkt Van Damme met een praktisch oog naar het monumentale complex. “Langzaam ga je begrijpen hoe zo’n pand werkt, hoe het functioneert. Bij de eerste de beste regenbui kun je zomaar een lekkage hebben,” zegt ze lachend. “Het gaat wel even duren voordat ik alles door heb, maar dat vind ik ook juist leuk.”
De komende periode staat in het teken van verdere professionalisering, zonder de bestaande energie en Amsterdamse nuchterheid te verliezen. Het gaat haar om duidelijke processen, goede afstemming en transparantie over rollen en prioriteiten; met oog voor de gezamenlijke culturele missie. Dat roept vanzelf vragen op, zegt ze: hoe organiseer je het met elkaar? Hoe stem je het goed af met het hotel dat hier zit, met alle ondernemers, met alle programma’s? “Dat zijn precies de gesprekken die we nu voeren.”
Een verbinder met energie
Wie Van Dammes verhaal hoort, voelt meteen dat haar rol bij De Hallen logisch is. Ze haalt zichtbaar plezier uit het verbinden van mensen en initiatieven. “Ik ben een ontzettende starter,” zegt ze. “Ik zoek altijd naar mensen die willen samenwerken. Ik luister goed naar hun verhaal en kijk waar ik iets kan koppelen aan een ander.” Dat ze graag handelt in plaats van eindeloos plannen schrijven, vindt ze juist een kracht in dit soort plekken. “We gaan gewoon in actie — en dan gaandeweg erachter komen wat wel en niet werkt.”
“Ik ben een ontzettende starter. Ik zoek altijd naar mensen die willen samenwerken. Ik luister goed naar hun verhaal en kijk waar ik iets kan koppelen aan een ander.”
Als het gesprek ten einde loopt, denkt Van Damme even na. “Alles wat ik hier wil doen, begint bij vertrouwen,” zegt ze. “In jezelf, in elkaar, in de buurt. De potentie van deze plek zit in samenwerking — en hoe bijzonder dat ik daar aan mag meewerken.”
| Sollicitatieadvies “Heb vertrouwen en maak keuzes die je energie geven,” zegt ze. “Vertrouw op jezelf en op de samenwerking met anderen. Zet elkaar in elkaars kracht. En geef dingen tijd. Alles wat ik nu in mijn hoofd heb, kan ik misschien pas over twee, drie jaar realiseren — maar dat is oké. Je plant nu het zaadje.” Ze benadrukt ook het belang van werk waar je plezier aan beleeft: “Kies altijd plekken waar je gelukkig van wordt. Denk: wat lijkt me een fantastische locatie om te werken? Dat heb ik altijd nagejaagd,” legt ze uit. “Ik ben verliefd op Amsterdam, dus voor de stad werken doe ik sowieso graag. Maar ik heb bijvoorbeeld ook bij Carré gewerkt, omdat ik dacht: wauw, wat een plek, daar wil ik onderdeel van zijn. Dat soort keuzes maken je, denk ik, gelukkig.” |
In de rubriek Follow Up geven we gezicht en vervolg aan vacatures waarvoor via onze site is geworven. Heb jij ook een nieuwe baan gevonden via Culturele vacatures en vind je het leuk om mee te doen? Mail naar follow-up@culturele-vacatures.nl!