Het feit dat kunst en cultuur niet gebonden zijn aan landsgrenzen zal voor velen voor zich spreken. Maar hoe de Nederlandse culturele en creatieve sector zich verhouden tot het buitenland, en welke mogelijkheden er bijvoorbeeld bestaan voor Nederlandse makers om samen te werken met andere landen en culturen, daarvan zal niet iedereen op de hoogte zijn. Wij spreken Stella Roos Peters, nu iets meer dan een half jaar werkzaam als Advisor Indonesia, India & Sri Lanka bij DutchCulture in Amsterdam, die ons uitlegt dat internationale netwerkorganisaties zoals DutchCulture hierin een essentiële rol spelen.
DutchCulture – het Nederlandse platform voor internationale culturele samenwerking – ondersteunt de Nederlandse culturele en creatieve sector, publieke autoriteiten en diplomatieke instanties bij het verwezenlijken van hun internationale ambities. Als Advisor Indonesia, India, Sri Lanka bij DutchCulture adviseert Stella inzake culturele samenwerking tussen Nederland en Indonesië, India en Sri Lanka. Ze zet zich in voor het mogelijk maken van connecties en het delen van informatie over deze diverse landen en hun rijke cultuur.
“Kunst en cultuur weerspiegelen de maatschappij en cultiveren wederzijds begrip, hetgeen essentieel is in internationale relaties. Ik geloof dat wederkerige uitwisseling en co-creatie tussen internationale partners inspiratie, solidariteit en creativiteit bevorderen,” zo luidt Stella’s bio op de website van DutchCulture. Hoe ziet dit er in de praktijk uit?
Focuslanden
“In de samenwerkingen van DutchCulture wordt de lijn gevolgd van het Internationaal Cultuurbeleid van de overheid,” vertelt Stella. “Er zijn bepaalde focuslanden, en de adviseurs die bij DutchCulture werkzaam zijn richten zich zodoende op die specifieke gebieden. Zo heb ik zelf Indonesië, India en Sri Lanka in mijn pakket. Mijn functie is eigenlijk een aantal verschillende rollen in één, maar ik denk dat ik het meeste van mijn tijd toch wel besteed aan het werken met Nederlandse makers die iets willen doen in India, Indonesië of Sri Lanka. Ik ondersteun hen bij het uitzoeken van hoe ze dat moeten aanpakken. Een groot gedeelte van mijn werk is dan ook adviesgesprekken voeren.”
“We buigen ons over de vraag hoe we aldaar aandacht kunnen krijgen voor Nederlandse cultuur, zodat er echt een uitwisseling op gang komt.”
“Daarnaast werk ik veel samen met de ambassades – dat wil zeggen, de Nederlandse ambassades in Jakarta, Delhi en Colombo – om hen te ondersteunen bij hun activiteiten, samen met hen relevante netwerken in kaart te brengen, en te bepalen welke onderwerpen er daarbinnen spelen. Ook buigen we ons over de vraag hoe we aldaar aandacht kunnen krijgen voor Nederlandse cultuur, zodat er echt een uitwisseling op gang komt. Dan zijn er ook nog de bezoekersprogramma’s, voor wanneer er iemand uit een van die landen naar Nederland komt. Zo heb ik nu bijvoorbeeld iemand uit Sri Lanka op de planning staan die kennis wil maken met Nederlandse instituten in de culturele sector. Ik werk samen met andere organisaties, bijvoorbeeld de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, om die persoon een beetje wegwijs te maken en te begeleiden binnen het veld.”
“Soms gaat het ook om echt het opzetten van activiteiten,” voegt Stella toe. “Zo was er een tijdje terug het evenement Indonesia Now, georganiseerd samen met de Indonesische ambassade en met het ministerie van Buitenlandse Zaken. Dat was een evenement dat specifiek gericht was op culturele samenwerking, en hoe het gesteld is met de relatie tussen Nederland en Indonesië. Al met al is het dus best een breed pakket.”
Conflict Studies & peacebuilding
Dit is niet de eerste keer dat Stella zich professioneel bezighoudt met met name Indonesië, al benaderde ze het in eerste instantie vanuit een iets andere hoek. “Ik heb een achtergrond in conflictstudies en mensenrechten. Mijn Master in Conflict Studies en Human Rights behaalde ik aan de Universiteit van Utrecht, en daarna heb ik Cultures & Development Studies gestudeerd aan de KU Leuven. Na mijn afstuderen heb ik een tijdje gewerkt met internationale studenten bij de VU, en ook voor een NGO, de Society of International Development, met name om lezingen op te zetten voor de NGO-sector.”
“Ik heb kunnen zien hoe groot de rol is die kunst en cultuur spelen in het verbeteren van relaties tussen groepen.”
“Op een gegeven moment ben ik voor Peace Brigades International een peacebuilding-functie gaan doen in Indonesië, met een focus op West-Papoea. Ik had al eerder onderzoek gedaan naar dat gebied via de Stichting Duurzame Samenleving Papua Barat, en ik ben altijd wel betrokken gebleven bij West-Papoea, en Indonesië in het algemeen. Omdat ik die peacebuilding-functie deed tijdens de coronapandemie, was het vaak erg zoeken om te zien wat we precies konden doen. Uiteindelijk heb ik een fotografieproject opgezet met jongeren in West-Papoea, met als doel hen de kans te geven hun eigen verhaal over West-Papoea te vertellen – in plaats van dat buitenstaanders dat over hen doen – om zo stereotypering binnen Indonesië tegen te gaan. Om dit vervolgens breder te trekken naar heel Indonesië, hebben we een tentoonstelling en evenement opgezet in samenwerking met Gudskul in Jakarta.”
“Dat is eigenlijk hoe ik destijds in de kunst- en cultuursector terecht ben gekomen. Ik heb toen gezien hoe groot de rol is die kunst en cultuur spelen in het verbeteren van relaties tussen groepen, het verkrijgen van een nieuw perspectief op conflicten of spanningen, en het creëren van meer openheid in de samenleving.”
Band met Indonesië
Op de vraag of ze misschien zelf Indische roots heeft, antwoordt Stella ontkennend. “Mensen vragen me dat vaker,” vertelt ze,”maar nee, dat is niet zo. Wel zat mijn opa bij het KNIL (Koninklijk Nederlands-Indisch Leger, red.) en heeft hij ook in Japanse interneringskampen gezeten. Zoals je dat vaak hoort bij die generatie werd daar niet veel over gesproken, dus ik denk dat dat bij mij zeker een rol heeft gespeeld in waarom ik naar Indonesië wilde en wilde uitzoeken hoe dat nou precies zat. Ik heb uiteindelijk tussen eind 2020 en begin 2023 zo’n twee jaar in Jakarta gewoond en gewerkt.”
“Nadat ik weer terug naar Nederland ben gekomen, heb ik nog even in de NGO-sector gewerkt – als coördinator van het Partos Innovation Festival. Maar eigenlijk was ik op zoek naar een functie waarin ik meer met Indonesië bezig kon zijn, en zodoende kwam ik toen mijn huidige functie bij DutchCulture op het spoor. Na het opsturen van mijn motivatiebrief en cv heb ik twee gesprekken gehad. Er was meteen een klik tussen mij en de organisatie. We zijn in die gesprekken ook ingegaan op het feit dat ik uit de mensenrechtenhoek kom en best wel een activistische inslag heb, en op de vraag hoe dat paste binnen DutchCulture. Dat zat eigenlijk meteen goed.”
Hoe bevalt de functie haar tot nu toe? “Wat ik leuk vind aan deze baan is dat de invulling van mijn werkdagen vaak vrij verschillend is. Soms kan het zijn dat ik echt een kantoordag heb en voornamelijk e-mails aan het schrijven ben. Maar het kan ook zo zijn dat ik een afspraak heb bij het Wereldmuseum, daarna iemand bij het Rijksmuseum ga helpen met rondleiden, dan een lunchafspraak heb bij de Indiase ambassade, gevolgd door een Zoom-afspraak met de Nederlandse ambassade in Jakarta, om daarna weer met makers om de tafel te gaan zitten. Behoorlijk divers dus.”
Diverse makers
Dat laatste geldt ook voor de makers waar Stella veel mee samenwerkt. “De laatste tijd werk ik veel met documentairemakers die gericht zijn op Indonesië, en daarnaast zijn er heel veel mensen die bezig zijn met design in India. Dan zijn er ook nog veel kunstenaars en natuurlijk een hoop muzikanten en producers. Eigenlijk van alles wat. Als ik er de kans voor heb, dan bezoek ik ook graag de studio’s of werkplekken van deze makers, omdat ik daardoor een beter beeld krijg van wat ze precies doen, en ook een betere relatie met mensen in de sector opbouw.”
Heeft ze het altijd leuk gevonden om intensief met mensen te werken? “Absoluut. Ik heb met name altijd erg leuk gevonden om met mensen uit verschillende culturen samen te werken en erachter te komen hoe zij nou naar dingen kijken. Zeker wanneer je bepaalde aspecten van de Nederlandse geschiedenis erbij betrekt, roept dit interessante vraagstukken op. Met mijn pakket heb ik natuurlijk ook veel te maken met de geschiedenis van de koloniale tijd, dus het perspectief van mensen uit die culturen daarop vind ik erg interessant.”
Naast haar werk voor DutchCulture is Stella ook actief als zzp’er. “Momenteel werk ik parttime voor DutchCulture, bekleed ik een functie als bestuurslid bij Peace Brigades International, en ben ik daarnaast ook freelance adviseur. Ook geef ik trainingen, die voortkomen uit mijn peacebuilding-werk in Indonesië. Mijn focus ligt daarom met name op projectmanagement en culturele samenwerking. Hoe zet je een peacebuilding-project op, bijvoorbeeld, en welke interculturele handvatten worden er geboden voor mensen die naar het buitenland vertrekken? Dat soort dingen.”
Lange adem
Hoewel Stella in eerste instantie niet doelbewust voor ogen had om in de kunst- en cultuursector te gaan werken, is ze naar eigen zeggen wel altijd geïnteresseerd geweest in kunst. “Met name in fotografie,” verduidelijkt ze, “dus dat zocht ik er altijd wel een beetje bij. Ik moet zeggen dat het soms ook wel weer kriebelt om zelf dingen te gaan maken – met fotografie, misschien met schrijven. Ik ben natuurlijk al heel lang bezig met West-Papoea en werk ook als programmamanager bij Samenwerkende Organisaties voor West Papua (SOWP), waar we bezig zijn met het opzetten van een kenniscentrum en een klein filmfestival. Ik denk dat ik in de toekomst ook weer meer met zelf maken bezig zal zijn.”
“Ik denk dat het in het huidige politieke klimaat belangrijk is om bezig te blijven in de culturele sector, en om een lange adem te hebben.”
“Op dit moment heb ik het in ieder geval erg naar mijn zin in de culturele sector, en specifiek in mijn nieuwe functie. Bovendien denk ik dat het, zeker in het huidige politieke klimaat, belangrijk is om bezig te blijven in de culturele sector, en om een lange adem te hebben. Om jezelf op de hoogte te houden van wat er gebeurt in de sector en juist nu het belang van cultuur en (inter)culturele samenwerking te blijven benadrukken.”
| Sollicitatietip: “Wat mij altijd heeft geholpen als ik ging solliciteren was om dicht bij mezelf te blijven. Dat wil zeggen, doe je niet voor als datgene waarvan jij denkt dat zij het zoeken, maar vraag je ook af wat je eigenlijk zelf wilt. Probeer het meer als een matching-gesprek te zien, en jezelf de vraag te stellen, ‘Past deze organisatie ook bij mij?’” |
In de rubriek Follow Up geven we gezicht en vervolg aan vacatures waarvoor via onze site is geworven. Heb jij ook een nieuwe baan gevonden via Culturele vacatures en vind je het leuk om mee te doen? Mail naar follow-up@culturele-vacatures.nl!